ਭਾਰਤ 'ਚ ਲੂ ਦੀ ਮਾਰ, ਗਰਮੀ ਨੇ ਤੋੜਿਆ 122 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀਟਵੇਵ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਸਾਲ ਗਰਮੀਆਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਿਦਰਭ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ 40 ਤੋਂ 45 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ 'ਚ ਤਾਪਮਾਨ 46 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ...

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀਟਵੇਵ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਸਾਲ ਗਰਮੀਆਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਿਦਰਭ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ 40 ਤੋਂ 45 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ 'ਚ ਤਾਪਮਾਨ 46 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਆਈਐਮਡੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਵਾਰ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਨੇ 122 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਮਾਰਚ 2022, 1901 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋ ਜਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ ਹੈ । ਆਈਐਮਡੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ 32.65 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਰਿਹਾ ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਮ ਨਾਲੋਂ 31.24 ਡਿਗਰੀ ਸੀ। ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਚ ਹੀ ਚਾਰ ਵਾਰ ਹੀਟਵੇਵ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਾਹਤ ਮਿਲਣ ਦੀ ਕੋਈ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਹੈ।

 ਕੀ ਹੈ ਹੀਟਵੇਵ
ਹੀਟਵੇਵ ਇੱਕ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਤਕਨੀਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ (IMD) ਨੇ ਹੀਟਵੇਵ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ 40 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ, ਤੱਟਵਰਤੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ 37 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 30 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਨਾਲੋਂ 4.5 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਅਤੇ 6.4 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹੀਟਵੇਵ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਜਦੋਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਨਾਲੋਂ 6.4 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੀਟਵੇਵ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੀਟਵੇਵ 4 ਤੋਂ 10 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮਈ ਵਿੱਚ ਹੀਟਵੇਵ ਦੀ ਮਿਆਦ ਅਪ੍ਰੈਲ ਅਤੇ ਜੂਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲੰਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੀਂਹ ਦੀ ਘਾਟ ਵੀ ਇਕ ਕਾਰਨ ਹੈ।


ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਇੰਨੀ ਗਰਮੀ ਕਿਉਂ?
ਇਸ ਸਾਲ ਮਾਰਚ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ ਇੰਨੇ ਗਰਮ ਹੋਣ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਲੰਮੀ ਗਰਮੀ ਦੀ ਲਹਿਰ, ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਮੀਂਹ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ। ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਖੇਤਰ ਆਮ ਹਲਕੀ-ਤਿੱਖੀ ਬਾਰਿਸ਼, ਗੜੇਮਾਰੀ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ।


ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 72 ਫੀਸਦੀ ਦੀ ਕਮੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰੀ-ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰਾਂ 'ਚ ਇਹ ਕਮੀ ਵਧ ਕੇ 89 ਫੀਸਦੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਦਹਾਕਿਆਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਭਾਰਤ 'ਚ ਗਰਮੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਰ 10 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਗਰਮੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ 1981-90 ਦਰਮਿਆਨ ਇਹ 413 ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਿ 2001-2010 ਦਰਮਿਆਨ ਇਹ ਵਧ ਕੇ 575 ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ 2011-2020 ਦਰਮਿਆਨ ਹੀਟਵੇਵ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਕੇ 600 ਹੋ ਗਈ।

ਭਾਰਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ-ਜਨਰਲ, ਮੌਤਜੈ ਮਹਾਪਾਤਰਾ ਨੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦੌਰਾਨ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ, ਗਰਮੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਇਸ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲੰਮੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਲਗਭਗ ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਦੀ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਵੀ ਵਧ ਗਈ।

ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਵੀ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਹੈ। ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਕਲਾਈਮੇਟ ਚੇਂਜ ਸਟੱਡੀਜ਼, ਕੋਟਾਯਮ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਡਾ. ਡੀ.ਐਸ. ਪਾਈ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧਣ ਦਾ ਇਕ ਕਾਰਨ ਸਥਾਨਕ ਮੌਸਮੀ ਸਥਿਤੀਆਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੰਕਰੀਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਟਾਈ ਕਾਰਨ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਹੀ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਾਡਾ ਰਹਿਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵੀ ਇਸ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਕਾਰਨ ਗਰਮੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਘਣਤਾ, ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਅਤੇ ਮਿਆਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰਾਹਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗੀ
ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ 'ਚ ਹੀਟਵੇਵ ਦੇ ਦਿਨ ਅਤੇ ਮਿਆਦ ਵੀ ਵਧਣਗੀਆਂ। ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵੀ ਮੌਸਮ ਗਰਮ ਰਹੇਗਾ। ਗਰਮੀ ਦੇ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਅਜੇ ਘਟਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੀ ਮੰਨੀਏ ਤਾਂ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਦਿੱਲੀ, ਹਰਿਆਣਾ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਵਿਦਰਭ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਝਾਰਖੰਡ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਉੜੀਸਾ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 1 ਮਈ ਤੱਕ ਗਰਮ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।1 ਮਈ ਤੱਕ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਗਿਰਾਵਟ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 2 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੱਕ ਵਧਣਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ 'ਚ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀਟਵੇਵ ਘੱਟ ਜਾਵੇਗੀ।ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ ਮਈ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Get the latest update about WHAT IS AN ORANGE ALERT, check out more about , HEATWAVE IN INDIA, INDIAN WEATHER REPORT & MONSOON IN INDIA

Like us on Facebook or follow us on Twitter for more updates.