26/11 Mumbai Attack: ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਕਾਇਰਤਾ ਭਰੀ ਹਰਕਤ, 160 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਈ ਜਾਨ, ਜਾਣੋ ਇਸ ਦਿਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ

26 ਨਵੰਬਰ 2008 ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ, ਮੁੰਬਈ ਆਮ ਵਾਂਗ ਹਲਚਲ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਸਥਿਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ...

26 ਨਵੰਬਰ 2008 ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ, ਮੁੰਬਈ ਆਮ ਵਾਂਗ ਹਲਚਲ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਸਥਿਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਮ ਵਾਂਗ ਰਹੀ। ਲੋਕ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਕੁਝ ਮਰੀਨ ਡਰਾਈਵ 'ਤੇ ਆਮ ਵਾਂਗ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਰਾਤ ਵਧਦੀ ਗਈ, ਉਵੇਂ-ਉਵੇਂ ਹੀ ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਚੀਕ-ਚਿਹਾੜਾ ਵਧਦਾ ਗਿਆ।

ਉਸ ਦਿਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਆਏ ਜੈਸ਼-ਏ-ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ 10 ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਬੰਬ ਧਮਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਨਾਲ ਮੁੰਬਈ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕੱਲ੍ਹ ਇਸ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਨੂੰ 13 ਸਾਲ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਪਰ ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਉਹ ਕਾਲਾ ਦਿਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਭੁੱਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ 'ਚ 160 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।

ਅੱਤਵਾਦੀ ਕਰਾਚੀ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਰਾਹੀਂ ਮੁੰਬਈ ਆਏ ਸਨ
ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਯਾਨੀ 23 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਇਹ ਅੱਤਵਾਦੀ ਕਰਾਚੀ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਕਿਸ਼ਤੀ ਰਾਹੀਂ ਮੁੰਬਈ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ। ਜਿਸ ਕਿਸ਼ਤੀ ਤੋਂ ਅੱਤਵਾਦੀ ਆਏ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਉਸ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਸ 'ਚ ਸਵਾਰ ਚਾਰ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਰਾਤ ਕਰੀਬ ਅੱਠ ਵਜੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਕੋਲਾਬਾ ਨੇੜੇ ਕਫ਼ ਪਰੇਡ ਦੇ ਮੱਛੀ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਤੇ ਉਤਰੇ।

ਇੱਥੋਂ ਉਹ ਚਾਰ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਗਏ ਅਤੇ ਟੈਕਸੀ ਲੈ ਕੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਏ। ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਹ ਅੱਤਵਾਦੀ ਮੱਛੀ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਉਤਰੇ ਤਾਂ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਮਛੇਰਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਸ਼ੱਕ ਹੋਇਆ। ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮਛੇਰੇ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਸਥਾਨਕ ਪੁਲਸ ਕੋਲ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਸਨ। ਪਰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਸ ਵੱਲ ਬਹੁਤਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।

ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਰੇਲਵੇ ਟਰਮੀਨਲ 'ਤੇ 09.30 ਵਜੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਹੋਈ
ਪੁਲਸ ਨੂੰ ਰਾਤ 09.30 ਵਜੇ ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਰੇਲਵੇ ਟਰਮੀਨਲ 'ਤੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਸਮਾਚਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇੱਥੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੇ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਈਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੁਹੰਮਦ ਅਜਮਲ ਕਸਾਬ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਦੋ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੇ ਏ.ਕੇ.47 ਰਾਈਫਲਾਂ ਨਾਲ 15 ਮਿੰਟ ਤੱਕ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ 52 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ।

ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਕਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਵੀ ਹੋਈ
ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਇਹ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਸਿਰਫ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਟਰਮਿਨਸ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਦੱਖਣੀ ਮੁੰਬਈ ਦਾ ਲਿਓਪੋਲਟ ਕੈਫੇ ਵੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ 'ਚੋਂ ਇਕ ਇਸ ਕੈਫੇ 'ਚ ਗੋਲੀਬਾਰੀ 'ਚ ਮਾਰੇ ਗਏ 10 ਲੋਕਾਂ 'ਚ ਕਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। 1871 ਤੋਂ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਸ ਕੈਫੇ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ ਗੋਲੀਆਂ ਨੇ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ, ਹਮਲੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਏ।

ਰਾਤ 10.30 ਵਜੇ ਖ਼ਬਰ ਆਈ ਕਿ ਵਿਲੇ ਪਾਰਲੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੈਕਸੀ ਵਿਚ ਧਮਾਕਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡਰਾਈਵਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਯਾਤਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 15-20 ਮਿੰਟ ਪਹਿਲਾਂ ਬੋਰੀ ਬੰਦਰ ਤੋਂ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਇੱਕ ਧਮਾਕਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੈਕਸੀ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਡਰਾਈਵਰ ਅਤੇ ਦੋ ਸਵਾਰੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਮਲਿਆਂ 'ਚ ਕਰੀਬ 15 ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ ਹਨ।

ਤਾਜ ਹੋਟਲ, ਓਬਰਾਏ ਟ੍ਰਾਈਡੈਂਟ ਅਤੇ ਨਰੀਮਨ ਹਾਊਸ
ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਇੱਥੇ ਹੀ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। 26/11 ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਮੋਰਚੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਤਾਜ ਹੋਟਲ, ਓਬਰਾਏ ਟ੍ਰਾਈਡੈਂਟ ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਨਰੀਮਨ ਹਾਊਸ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਤਾਜ ਵਿਖੇ 450 ਅਤੇ ਓਬਰਾਏ ਵਿਖੇ 380 ਮਹਿਮਾਨ ਸਨ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਜ ਹੋਟਲ ਦੀ ਇਮਾਰਤ 'ਚੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਧੂੰਆਂ ਬਾਅਦ 'ਚ ਮੁੰਬਈ 'ਤੇ ਹੋਏ ਇਸ ਹਮਲੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਣ ਗਿਆ।

ਮੀਡੀਆ ਕਵਰੇਜ ਨੇ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ
ਹਮਲੇ ਦੀ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਯਾਨੀ 27 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਖਬਰ ਆਈ ਸੀ ਕਿ ਤਾਜ ਹੋਟਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੰਧਕਾਂ ਨੂੰ ਛੁਡਵਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਬਾਅਦ 'ਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕ ਅਜੇ ਵੀ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ 'ਚ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਕਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹਮਲਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਦੋਵੇਂ ਹੋਟਲਾਂ ਨੂੰ ਰੈਪਿਡ ਐਕਸ਼ਨ ਫੋਰਡ (ਆਰਪੀਐਫ), ਮਰੀਨ ਕਮਾਂਡੋਜ਼ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕਿਉਰਿਟੀ ਗਾਰਡ (ਐਨਐਸਜੀ) ਕਮਾਂਡੋਜ਼ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਲਾਈਵ ਕਵਰੇਜ ਨੇ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਕਾਫੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੀ ਹਰ ਹਰਕਤ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੱਕ ਚੱਲੀ
ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਮੁਕਾਬਲਾ ਚੱਲਿਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਧਮਾਕਾ ਹੋਇਆ, ਅੱਗ ਲੱਗ ਗਈ, ਗੋਲੀਆਂ ਚੱਲੀਆਂ ਅਤੇ ਬੰਧਕਾਂ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਟੁੱਟਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। ਭਾਰਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 1.25 ਅਰਬ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤਾਜ, ਓਬਰਾਏ ਅਤੇ ਨਰੀਮਨ ਹਾਊਸ 'ਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।

ਹਮਲੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤਾਜ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਹਿਮਾਨ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਜਿਸ ਦਿਨ ਤਾਜ ਹੋਟਲ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦਿਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਸੰਘ ਦੀ ਸੰਸਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਕਈ ਮੈਂਬਰ ਹੋਟਲ 'ਚ ਠਹਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਜਦੋਂ ਹਮਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਤਾਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੰਸਦ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮੈਂਬਰ ਸੱਜਾਦ ਕਰੀਮ ਤਾਜ ਦੀ ਲਾਬੀ ਵਿਚ ਸਨ, ਜਰਮਨ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਏਰਿਕਾ ਮਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਲਈ ਲੁਕਣਾ ਪਿਆ। ਓਬਰਾਏ ਦੇ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਲੋਕ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਐਨਐਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਦਾਸ ਵੀ ਸਨ, ਜੋ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਰ ਗੁਲਾਮ ਨੂਨ ਨਾਲ ਡਿਨਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

NSG ਕਮਾਂਡੋ ਨਰੀਮਨ ਹਾਊਸ ਵਿਖੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ ਸਨ
ਦੋਵਾਂ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਨਰੀਮਨ ਹਾਊਸ 'ਤੇ ਵੀ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੰਧਕ ਬਣਾ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ NSG ਕਮਾਂਡੋਆਂ ਨੇ ਨਰੀਮਨ ਹਾਊਸ 'ਤੇ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਕਈ ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਪਰ NSG ਦਾ ਇੱਕ ਕਮਾਂਡੋ ਵੀ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰੱਬੀ ਗੈਬਰੀਅਲ ਹੋਲਟਜ਼ਬਰਗ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਗਰਭਵਤੀ ਪਤਨੀ ਰਿਵਕਾਹ ਹੋਲਟਜ਼ਬਰਗ ਸਮੇਤ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਉਥੋਂ ਕੁੱਲ ਛੇ ਬੰਧਕਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਮਿਲੀਆਂ।

ਇਸ ਹਮਲੇ ਵਿਚ 160 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ
29 ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਸਵੇਰ ਤੱਕ 9 ਹਮਲਾਵਰ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਜਮਲ ਕਸਾਬ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਮਲਾਵਰ ਪੁਲਸ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਸਥਿਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਬੂ ਹੇਠ ਸੀ ਪਰ 160 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।

Get the latest update about national, check out more about truescoop news, mumbai attack, mumbai attack 26/11 & india news

Like us on Facebook or follow us on Twitter for more updates.