71ਵਾਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਿਵਸ: ਮੋਦੀ ਨੇ ਕਿਹਾ- ਇੱਕੋ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਪਾਰਟੀ ਚਲਾਉਣਾ ਲੋਕਤੰਤਰ ਲਈ ਹੈ ਵੱਡਾ ਸੰਕਟ

ਦੇਸ਼ ਅੱਜ 71ਵਾਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਿਵਸ ਮਨਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਸੰਸਦ ਦੇ ਸੈਂਟਰਲ ਹਾਲ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ...

ਦੇਸ਼ ਅੱਜ 71ਵਾਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਿਵਸ ਮਨਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਸੰਸਦ ਦੇ ਸੈਂਟਰਲ ਹਾਲ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 'ਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਨਾਮ ਲਏ ਕਾਂਗਰਸ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਬੋਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰ 'ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਾਧਦੇ ਹੋਏ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ 'ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਪਾਰਟੀ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਪਾਰਟੀ' ਕਿਹਾ। ਮੋਦੀ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਿੱਤ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੇ ਨੇਸ਼ਨ ਫਸਟ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਹਿੱਤ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਿਆ।

ਜਿਸ 'ਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਾਧਿਆ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ 14 ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਿਵਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ, ਐਨਸੀਪੀ, ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ, ਆਰਜੇਡੀ, ਆਈਯੂਐਮਐਲ ਅਤੇ ਡੀਐਮਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਦਰਅਸਲ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 'ਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਅਪੀਲ 'ਤੇ ਹੋਰ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਮੁੰਬਈ ਹਮਲੇ ਵਿਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ
ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਚ ਮੋਦੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਅੱਜ ਅੰਬੇਡਕਰ, ਰਾਜੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਵਰਗੀਆਂ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਮਹਾਨ ਹਸਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਨ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ। ਅੱਜ ਇਸ ਸਦਨ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਨ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ। ਅੱਜ 26/11 ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੁਖਦਾਈ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆ ਕੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਅਜਿਹੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿਚ ਦਰਜ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਾਡੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਹਾਦਰ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ ਮਹਾਨ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਿੱਤੀ। ਮੈਂ ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਰਾਜਨੀਤੀ ਕਾਰਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਿੱਤ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਏ
ਮੋਦੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਕਈ ਵਾਰ ਅਸੀਂ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸਾਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਕੀ ਹੁੰਦਾ। ਵੰਡ ਦੇ ਡਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ, ਦੇਸ਼ ਦਾ ਹਿੱਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਸੰਵਿਧਾਨ ਬਣਾਉਣ ਵੇਲੇ ਇਹੀ ਮੰਤਰ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਵਿਭਿੰਨਤਾਵਾਂ, ਕਈ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਧਰਮਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਦੇਸ਼, ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸੰਵਿਧਾਨ ਰਾਹੀਂ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅੱਜ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਅਸੀਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪੰਨਾ ਵੀ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਕਿਉਂਕਿ, ਸਮੇਂ ਨੇ ਨੇਸ਼ਨ ਫਸਟ 'ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੇ ਕੌਮ ਦੇ ਹਿੱਤ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਦੋਸਤੋ, ਸਾਡਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਕਈ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੰਵਿਧਾਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਪਰੰਪਰਾ, ਅਖੰਡ ਧਾਰਾ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ। ਸੰਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਡੀ ਸ਼ਰਧਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਲੋਕ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਵਜੋਂ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੰਸਦ ਤੱਕ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਦਿਆਂ ਜਿੱਥੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਿਵਸ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਸਹੀ ਜਾਂ ਗਲਤ ਹੈ। ਤਰੀਕਾ ਸਹੀ ਜਾਂ ਗਲਤ। ਸਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਖੁਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਿਵਸ 26 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਹੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਦੇਸ਼ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਿਹਤਰ ਹੁੰਦਾ, ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਿਵਸ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ 26 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਾਡੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਸੰਵਿਧਾਨ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ, ਕਿਸ ਨੇ ਬਣਾਇਆ, ਕਿਉਂ ਬਣਾਇਆ, ਕਿੱਥੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਚਰਚਾ ਹਰ ਸਾਲ ਹੁੰਦੀ ਰਹੇਗੀ। ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅਤੇ ਜੀਵਤ ਹਸਤੀ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਇੱਕ ਤਾਕਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੌਕੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸ ਤੋਂ ਖੁੰਝ ਗਏ। ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ 125ਵੀਂ ਜਯੰਤੀ 'ਤੇ ਅਸੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਰਧਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੌਕਾ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ 26 ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਜ਼ਿਕਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਿਰੋਧ ਹੋਇਆ
ਮੋਦੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, '2015 'ਚ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਸ ਸਦਨ 'ਚ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦਿਨ ਵੀ ਵਿਰੋਧ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੁਸੀਂ 26 ਨਵੰਬਰ ਕਿੱਥੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਏ, ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਕੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਜਮਹੂਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵੀ ਸਾਡੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਧਿਅਮ ਹਨ। ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਵੀ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਹਰ ਵਰਗ ਨੂੰ ਵੀ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾਈ ਗਈ ਹੈ।

ਮੋਦੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਕੰਨਿਆਕੁਮਾਰੀ ਤੱਕ ਜਾਓ। ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਸੰਕਟ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੈ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਾਰਟੀਆਂ। ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਪਾਰਟੀ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਾਰਟੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਕੰਨਿਆਕੁਮਾਰੀ ਤੱਕ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੋ ਇਹ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ।ਇਹ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਾਨੂੰ ਜੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ।ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਅਕਤੀ ਨਹੀਂ ਆਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ। ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ ਆਓ।ਜਿਸ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਚਲਦਾ ਰਹੇ, ਉਹ ਲੋਕਤੰਤਰ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੰਕਟ ਹੈ।ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਜੇ ਉਥੇ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗੇ, 30-40 ਸਾਲ ਲੱਗ ਗਏ, ਪਰ ਇਹ ਹੋਇਆ, ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।'

ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਦੇ ਸਮਾਗਮ ਦਾ ਆਯੋਜਨ
ਸੰਸਦੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਹੋਤਸਵ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਿਵਸ ਮਨਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੰਸਦ ਵੱਲੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਐਮ ਵੈਂਕਈਆ ਨਾਇਡੂ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਸਪੀਕਰ ਓਮ ਬਿਰਲਾ ਵੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਆਪਣੇ ਸੰਬੋਧਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਪੜ੍ਹਣਗੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਕੋਵਿੰਦ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੀ ਇੱਕ ਡਿਜੀਟਲ ਕਾਪੀ, ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਲਿਖਤੀ ਕਾਪੀ ਦਾ ਇੱਕ ਡਿਜੀਟਲ ਸੰਸਕਰਣ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਗੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੋਧਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੀਆਂ।

Get the latest update about truescoop news, check out more about Samvidhan divas, Constitution Day 2021, Narendra Modi & Ramnath Kovind

Like us on Facebook or follow us on Twitter for more updates.