ਅਧਿਐਨ: ਗਲੋਬਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਹਰ ਸਾਲ ਲੈ ਰਿਹਾ 9 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ, ਭਾਰਤ, ਚੀਨ ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ

ਦੁਨੀਆ ਭਰ 'ਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਜਿਥੇ ਹਰ ਜੀਵ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਹਰ ਸਾਲ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਵੀ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।, ਇਨਸਾਨ ਜਿਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਅੱਜ ਇਹ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਇੰਨਾ ਵੱਧ ਗਿਆ ਹੈ ਹੁਣ ਇਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦਾ ਹੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇਕ ਨਵਾਂ ਅਧਿਐਨ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸ 'ਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰ ਸਾਲ 9 ਮਿਲੀਅਨ ਮੌਤਾਂ ਲਈ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ...

ਦੁਨੀਆ ਭਰ 'ਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਜਿਥੇ ਹਰ ਜੀਵ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਹਰ ਸਾਲ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਵੀ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।, ਇਨਸਾਨ ਜਿਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਅੱਜ ਇਹ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਇੰਨਾ ਵੱਧ ਗਿਆ ਹੈ ਹੁਣ ਇਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦਾ ਹੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇਕ ਨਵਾਂ ਅਧਿਐਨ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸ 'ਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰ ਸਾਲ 9 ਮਿਲੀਅਨ ਮੌਤਾਂ ਲਈ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। 2000 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਰਾਂ, ਟਰੱਕਾਂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਤੋਂ ਗੰਦੀ ਹਵਾ ਕਾਰਨ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 55% ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ। ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ ਹਰ ਸਾਲ ਓਨੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੰਨਾ ਸਿਗਰਟ ਪੀਣਾ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਵੱਧਣ ਦਾ ਮੁਖ ਕਾਰਨ ਮੁੱਢਲੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਟੋਵ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਕੂੜੇ ਨਾਲ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕਾਰਨ ਹੋਈਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਦਰ 'ਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। 2019 ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਮੌਤਾਂ ਲਗਭਗ 2015 ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ। ਦ ਲੈਂਸੇਟ ਪਲੈਨੇਟਰੀ ਹੈਲਥ ਜਰਨਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਕੁੱਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਮੌਤਾਂ ਲਈ ਚੋਟੀ ਦੇ 10 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕਮਾਤਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2019 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਕਾਰਨ 142,883 ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ 7ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸੀ ਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਇਥੋਪੀਆ ਵਿਚਕਾਰ ਸੈਂਡਵਿਚ ਸੀ।


ਮੰਗਲਵਾਰ ਦਾ ਪੂਰਵ-ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਅਧਿਐਨ ਸੀਏਟਲ ਵਿੱਚ ਗਲੋਬਲ ਬਰਡਨ ਆਫ਼ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ ਡੇਟਾਬੇਸ ਅਤੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਹੈਲਥ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਗਣਨਾਵਾਂ 'ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 2.4 ਮਿਲੀਅਨ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 2.2 ਮਿਲੀਅਨ ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਮੌਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹਨ, ਦੋਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਵੀ ਹੈ। ਬੋਸਟਨ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਗਲੋਬਲ ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਫਿਲਿਪ ਲੈਂਡਰੀਗਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 9 ਮਿਲੀਅਨ ਮੌਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਆਬਾਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਘਣੀ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਏਸ਼ੀਆ) ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਰੋਤ ਸੀਮਤ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਘੱਟ ਹਨ।

ਨਵੀਂ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਤਿ ਗਰੀਬੀ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਜਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਕਟੌਤੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੌਗਿਰਦੇ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ) ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਦਰ ਵਧੀ ਹੈ। 

 ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ 2000 ਵਿੱਚ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 2.9 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਈ। 2015 ਤੱਕ ਇਹ 4.2 ਮਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਸੀ ਅਤੇ 2019 ਵਿੱਚ ਇਹ 4.5 ਮਿਲੀਅਨ ਸੀ। ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਘਰੇਲੂ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਟੌਸ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਕੁਸ਼ਲ ਮੁੱਢਲੇ ਸਟੋਵ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੇ 2019 ਵਿੱਚ 6.7 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਕੀਤੀ। ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸਬਸੈੱਟ 'ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਲਾਗਤ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਛੇ ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਖੇਤਰ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਹਨ। ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਅਤੇ ਇਥੋਪੀਆ, ਜੋ ਕਿ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ, ਜਿਸਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਹੈ ਅਤੇ EU, ਜੋ ਕਿ ਮੈਂਬਰ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਆਰਥਿਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ।

ਇਸ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਿਪੋਰਟ 'ਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਭਾਰਤ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਵਿੱਚ 2000 ਅਤੇ 2019 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੀਡੀਪੀ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਧਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਵਿੱਚ ਜੀਡੀਪੀ ਦੇ ਲਗਭਗ 1% ਹੋਣ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ, ਜੇਕਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗਿਣਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। 

Get the latest update about global pollution, check out more about environment, India china top in the list of global pollution, air pollution & true scoop Punjabi

Like us on Facebook or follow us on Twitter for more updates.