World Consumer Rights Day 2022: ਜਾਣੋ ਕਿਉਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਉਪਭੋਗਤਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿਵਸ

15 ਮਾਰਚ 1962 ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੌਹਨ ਐਫ ਕੈਨੇਡੀ ਦੁਆਰਾ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਦਿਨ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੇਤਾ ਸਨ। ਖਪਤਕਾਰ ਅੰਦੋਲਨ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1983 ਵਿੱਚ ਉਸ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੁਣ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੁੱਦਿਆਂ...

ਵਿਸ਼ਵ ਉਪਭੋਗਤਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿਵਸ ਹਰ ਸਾਲ 15 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਉਪਭੋਗਤਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਲਈ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਲੋਕ ਸਾਰੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਘਾਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦੇਣ ਲਈ ਹੋਰ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਪਭੋਗਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਸ਼ਨ ਅਤੇ ਏਕਤਾ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਮੌਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਲੋਕ ਸਾਰੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਦਿਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ:
15 ਮਾਰਚ 1962 ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੌਹਨ ਐਫ ਕੈਨੇਡੀ ਦੁਆਰਾ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਦਿਨ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੇਤਾ ਸਨ। ਖਪਤਕਾਰ ਅੰਦੋਲਨ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1983 ਵਿੱਚ ਉਸ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੁਣ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੁੱਦਿਆਂ ਅਤੇ ਮੁਹਿੰਮਾਂ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਜੁਟਾਉਣ ਲਈ ਹਰ ਸਾਲ ਇਸ ਦਿਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸਾਲ 2022 ਦਾ ਥੀਮ:
ਇਸ ਸਾਲ ਦੀ ਥੀਮ "ਫੇਅਰ ਡਿਜੀਟਲ ਫਾਈਨੈਂਸ" ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਖਪਤਕਾਰ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿਵਸ ਦਾ ਥੀਮ 'ਪਲਾਸਟਿਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣਾ' ਸੀ ਅਤੇ 2020 ਵਿੱਚ ਇਹ 'ਸਸਟੇਨੇਬਲ ਖਪਤਕਾਰ' ਸੀ।

ਇਸ ਦਿਨ ਦਾ ਮਹੱਤਵ:
ਇਹ ਦਿਨ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਗਾਹਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਵਜੋਂ, ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਡੇ 'ਤੇ ਲਾਹੇਵੰਦ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋਵੇ।
 
ਇੱਥੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਕੁਝ ਅਧਿਕਾਰ ਹਨ:

* ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ
ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ, ਜੋ ਜਾਨ ਅਤੇ ਸੰਪਤੀ ਲਈ ਖਤਰਨਾਕ ਹਨ। ਖਰੀਦੀਆਂ ਗਈਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਤੁਰੰਤ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

* ਸੂਚਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ
ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ, ਮਾਤਰਾ, ਸ਼ਕਤੀ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਮਿਆਰ ਅਤੇ ਕੀਮਤ ਬਾਰੇ ਸੂਚਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਪਭੋਗਤਾ ਨੂੰ ਅਨੁਚਿਤ ਵਪਾਰਕ ਅਭਿਆਸਾਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।

* ਚੁਣਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ
ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ। ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਇੱਕ ਉਚਿਤ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਤਸੱਲੀਬਖਸ਼ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਵਸਤਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

* ਸੁਣੇ ਜਾਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ
ਮਤਲਬ ਕਿ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਢੁਕਵੇਂ ਫੋਰਮਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੋਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

*ਨਿਵਾਰਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ
ਅਨੁਚਿਤ ਵਪਾਰਕ ਅਭਿਆਸਾਂ ਜਾਂ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਬੇਈਮਾਨ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਿਪਟਾਰਾ ਮੰਗਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦੇ ਨਿਰਪੱਖ ਨਿਪਟਾਰੇ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

* ਖਪਤਕਾਰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ
ਜੀਵਨ ਭਰ ਇੱਕ ਸੂਝਵਾਨ ਖਪਤਕਾਰ ਬਣਨ ਲਈ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ। ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੇਂਡੂ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਲਈ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਲੋਕ ਕਈ ਵਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਖਪਤਕਾਰ ਦਿਵਸ (ਜੋ ਕਿ 15 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਪਤਕਾਰ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿਵਸ (ਜੋ 24 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਵਿਚਕਾਰ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਦਿਨ ਇੱਕੋ ਮਨੋਰਥ ਨਾਲ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਾਰੀਖਾਂ 'ਤੇ ਹੀ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਖਪਤਕਾਰ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਦਿਨ 24 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਿਨ 1986 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਖਪਤਕਾਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਐਕਟ 1986 ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਉਸੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ ਸੀ।  

Get the latest update about TRUE SCOOP PUNJAB, check out more about TRUE SCOOP NEWS, WORLD CONSUMER RIGHT DAY 2022, NEWS IN PUNJABI & CONSUMER DAY

Like us on Facebook or follow us on Twitter for more updates.