World Diabetes Day: ਡਾਇਬੀਟੀਜ਼-ਹਾਈਪਰਟੈਨਸ਼ਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਪੈਰ ਦਾ ਅਲਸਰ, ਇਹ ਲੱਛਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਇਸ਼ਾਰਾ

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕਈ ਲੱਖ ਲੋਕ ਸ਼ੂਗਰ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ। ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਇ...

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ- ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕਈ ਲੱਖ ਲੋਕ ਸ਼ੂਗਰ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ। ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਇਸ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਪਿੱਛੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਅਤੇ ਰੋਕਥਾਮ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਹਰ ਸਾਲ 14 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ੂਗਰ ਦਿਵਸ ਮਨਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਲ 2022 ਦਾ ਥੀਮ ਵੀ ‘ਐਕਸੈਸ ਟੂ ਡਾਇਬੀਟੀਜ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ’ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸ਼ੂਗਰ ਰੋਗੀਆਂ ਵਿਚ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਅਲਸਰ ਦਾ ਜੋਖਮ
ਡਾਇਬੀਟੌਲੋਜਿਸਟ-ਐਂਡੋਕਰੀਨੋਲੋਜਿਸਟ ਦੇ ਮਾਹਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹਾਈਪਰਟੈਨਸ਼ਨ (ਹਾਈ ਬੀਪੀ) ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਫੋੜੇ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਨਾਲ ਹੀ, ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਰ ਦਾ ਅਲਸਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਡਾਇਬੀਟੀਜ਼ ਕੀ ਹੈ?
ਸ਼ੂਗਰ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਡਿਸਆਰਡਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਵੱਧ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਡਾਇਬੀਟੀਜ਼ ਮਲੇਟਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਟਾਈਪ 2 ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਵਿਚ, ਤੁਹਾਡਾ ਸਰੀਰ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਾਰਮੋਨ ਇਨਸੁਲਿਨ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਅਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਖੂਨ ਵਿਚ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਵਧਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਹਾਈਪਰਟੈਨਸ਼ਨ ਕੀ ਹੈ?
ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਨੂੰ ਹਾਈਪਰਟੈਨਸ਼ਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬੀਮਾਰੀ ਵਿਚ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖੂਨ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਬਾਅ ਨਾਲ ਵਹਿਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਖੂਨ ਧਮਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੀਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਵਾਧੂ ਦਬਾਅ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡਾ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ 130/80 mmHg ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਸ਼ੂਗਰ-ਹਾਈਪਰਟੈਨਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਅਲਸਰ?
ਹਾਈ ਬੀਪੀ ਰੋਗ ਪੈਰੀਫਿਰਲ ਆਰਟਰੀ ਬੀਮਾਰੀ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕਿ ਅਕਸਰ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਅਲਸਰ ਦਾ ਇੱਕ ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿਚ ਪੈਰਾਂ ਤੱਕ ਘੱਟ ਆਕਸੀਜਨ ਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੈੱਲ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪੈਰਾਂ 'ਚ ਫੋੜੇ ਯਾਨੀ ਜ਼ਖਮ ਬਣਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।

ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਅਲਸਰ ਬਣਨ ਦਾ ਵੀ ਇਹੀ ਹੈ ਕਾਰਨ
130/80 mmHg ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਐਂਡੋਥੈਲਿਅਲ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਅਲਸਰ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਫੋੜੇ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਧਮਨੀਆਂ ਦੇ ਐਥੀਰੋਸਕਲੇਰੋਸਿਸ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਕਾਰਨ।

ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਫੋੜੇ ਦੇ 3 ਲੱਛਣ
UPMC ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਅਲਸਰ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ 3 ਮੁੱਖ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪੈਰਾਂ, ਤਲੀਆਂ ਜਾਂ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਵਿਚ ਜਲਨ, ਸੋਜ ਤੇ ਦਰਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ਖਮ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਅਲਸਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ 7 ਟਿਪਸ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਹੈ ਜ਼ਰੂਰੀ
ਆਪਣੇ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂਚ ਕਰੋ।
ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ 'ਚ ਰੱਖੋ।
ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਛੱਡੋ।
ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਨੂੰ ਹਾਈ ਨਾ ਹੋਣ ਦਿਓ।
ਸਹੀ ਫਿਟਿੰਗ ਜੁੱਤੇ ਤੇ ਜੁਰਾਬਾਂ ਪਹਿਨੋ।
ਨਿਯਮਤ ਡਾਕਟਰੀ ਜਾਂਚ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਓ।
ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਹੁੰ ਕੱਟਦੇ ਸਮੇਂ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੋ ਤਾਂ ਜੋ ਕੱਟ ਨਾ ਲੱਗੇ।

Get the latest update about hypertension, check out more about foot ulcers, diabetologist, world diabetes day & tips

Like us on Facebook or follow us on Twitter for more updates.