ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਦਿਵਸ 2022: ਜਾਣੋ ਕੀ ਹੈ ਇਸ ਦਿਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਨਾਲ ਹੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਬਹੁਮੁੱਲੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਇਕ ਨਜ਼ਰ

ਹਰ ਸਾਲ 18 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਮਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਾਂ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਹੈਰੀਟੇਜ ਦਿਵਸ ਇਸਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਇਵੈਂਟ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁਖ ਭੂਮਿਕਾ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸਮਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਸਾਈਟਾਂ ਬਾਰੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੌਂਸਲ (ICOMOS)...

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ :- ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਸਾਲ 18 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਮਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਾਂ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਹੈਰੀਟੇਜ ਦਿਵਸ ਇਸਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਇਵੈਂਟ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁਖ ਭੂਮਿਕਾ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸਮਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਸਾਈਟਾਂ ਬਾਰੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੌਂਸਲ (ICOMOS) ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ।

 ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਦਿਵਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 
1982 ਵਿੱਚ, ICOMOS ਨੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਕੀਤਾ ਕਿ 18 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ 'ਸਮਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਸਾਈਟਾਂ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਿਵਸ' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਆਪਣੀ 22ਵੀਂ ਜਨਰਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਦਿਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਸਮਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਦੇ ਉਪਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾਉਣ 'ਤੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। 
 
ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਦਿਵਸ 2022 ਥੀਮ
ICOMOS ਹਰ ਸਾਲ ਇਸ ਦਿਨ ਲਈ ਇੱਕ ਥੀਮ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। 1983 ਤੋਂ, ਸਮਾਰਕ ਅਤੇ ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਇੱਕ ਥੀਮ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।  ਜਿਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਿਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਦਿਵਸ 2022 ਦੀ ਥੀਮ "ਵਿਰਸਾ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ" ਹੈ।

 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਰਾਸਤੀ ਥਾਵਾਂ :

*ਤਾਜ ਮਹਿਲ
ਤਾਜ ਮਹਿਲ-'ਮਹਿਲ ਦਾ ਤਾਜ', ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਸੱਜੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਹਾਥੀ ਦੰਦ ਦਾ ਚਿੱਟਾ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਹੈ। ਇਹ 1632 ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ (ਆਰ. 1628-1658) ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਪਤਨੀ, ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮਹਿਲ ਦੀ ਕਬਰ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੀ ਕਬਰ ਵੀ ਹੈ।

*ਅਜੰਤਾ ਗੁਫਾਵਾਂ
ਅਜੰਤਾ ਵਿਖੇ ਪਹਿਲੀ ਬੋਧੀ ਗੁਫਾ ਸਮਾਰਕ ਦੂਜੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਗੁਪਤਾ ਕਾਲ (5ਵੀਂ ਅਤੇ 6ਵੀਂ ਸਦੀ ਈ.) ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਅਸਲ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹੋਰ ਅਮੀਰੀ ਨਾਲ ਸਜਾਈਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਅਜੰਤਾ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀਆਂ, ਜੋ ਕਿ ਬੋਧੀ ਧਾਰਮਿਕ ਕਲਾ ਦਾ ਮਾਸਟਰਪੀਸ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਕਾਫ਼ੀ ਕਲਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਹੈ।

*ਕਾਜ਼ੀਰੰਗਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ
ਅਸਾਮ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪਾਰਕ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਖਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੁਆਰਾ ਬੇਰੋਕ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ-ਸਿੰਗ ਵਾਲੇ ਗੈਂਡੇ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਾਘ, ਹਾਥੀ, ਪੈਂਥਰ ਅਤੇ ਰਿੱਛ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਬਾਦ ਹੈ।

*ਕੋਨਾਰਕ ਸੂਰਜ ਮੰਦਿਰ
ਕੋਨਾਰਕ ਸੂਰਜ ਮੰਦਿਰ 13ਵੀਂ ਸਦੀ (ਸਾਲ 1250) ਦਾ ਇੱਕ ਸੂਰਜ ਮੰਦਿਰ ਹੈ ਜੋ ਪੁਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਓਡੀਸ਼ਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੱਟਵਰਤੀ ਰੇਖਾ ਉੱਤੇ ਪੁਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (22 ਮੀਲ) ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਕੋਨਾਰਕ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਦਰ ਪੂਰਬੀ ਗੰਗਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨਰਸਿਮਹਦੇਵ ਪਹਿਲੇ ਨੂੰ 1250 ਈਸਵੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1984 ਵਿੱਚ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਇਹ ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਚੰਦਰਭਾਗਾ ਮੇਲੇ ਲਈ ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੋਨਾਰਕ ਸੂਰਜ ਮੰਦਿਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਲਈ ਇਸਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ 10 ਰੁਪਏ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਰੰਸੀ ਨੋਟ ਦੇ ਉਲਟ ਪਾਸੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

*ਖਜੂਰਾਹੋ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ
ਖਜੂਰਾਹੋ ਦੇ ਮੰਦਰ ਚੰਦੇਲਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ 950 ਅਤੇ 1050 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪੋਜੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਸਨ। ਸਿਰਫ਼ 20 ਮੰਦਰ ਹੀ ਬਚੇ ਹਨ; ਉਹ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ - ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਜੈਨ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਉਹ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਣ ਸੰਤੁਲਨ ਮਾਰਦੇ ਹਨ. ਕੰਡਾਰੀਆ ਦੇ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ।







Get the latest update about WORLD HERITAGE DAY 2022 THEME, check out more about TOP 5 MUST VISIT HERITAGE SITES, WORLD HERITAGE DAY 2022, WORLD HERITAGE DAY HISTORY & WORLD HERITAGE DAY

Like us on Facebook or follow us on Twitter for more updates.